Azərbaycan Respublikasının xarici siyasətində Avropa ölkələri ilə münasibətlər mühüm yer tutur və bu kontekstdə İtaliya Respublikası Azərbaycanın ən yaxın, etibarlı strateji tərəfdaşlarından biri kimi çıxış edir. İki ölkə arasındakı münasibətlər təkcə enerji təhlükəsizliyi deyil, həm də siyasi, iqtisadi və humanitar sahələrdə dərin köklərə malikdir.
Azərbaycan və İtaliya arasındakı münasibətlərin hüquqi bazası olduqca möhkəmdir. 2014-cü ildə imzalanmış "Azərbaycan Respublikası və İtaliya Respublikası arasında strateji tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə" və 2020-ci ildə Romada qəbul edilmiş "Azərbaycan Respublikası və İtaliya Respublikası arasında Çoxölçülü Strateji Tərəfdaşlığın gücləndirilməsinə dair Birgə Bəyannamə" bu əlaqələrin gələcək inkişaf yolunu müəyyən etmişdir. Yüksək səviyyəli qarşılıqlı səfərlər, xüsusilə dövlət başçıları səviyyəsində aparılan danışıqlar iki ölkə arasındakı siyasi etimadın ən yüksək göstəricisidir.
İtaliya uzun illərdir ki, Azərbaycanın ən böyük ticarət tərəfdaşıdır. Bu əməkdaşlığın onurğa sütununu enerji sektoru təşkil edir. Cənub Qaz Dəhlizinin son seqmenti olan TAP (Trans-Adriatik Boru Kəməri) vasitəsilə Azərbaycan təbii qazının İtaliya bazarına çatdırılması həm İtaliyanın, həm də bütövlükdə Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynayır.
Lakin əməkdaşlıq təkcə neft-qaz sektoru ilə məhdudlaşmır:
Qeyri-neft sektoru: Kənd təsərrüfatı, toxuculuq və dizayn sahələrində İtaliya təcrübəsindən geniş istifadə olunur.
İnfrastruktur layihələri: İtaliya şirkətləri Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində aparılan yenidənqurma və bərpa işlərində, həmçinin şəhərsalma layihələrində aktiv iştirak edirlər.
İtaliya-Azərbaycan Universiteti: Bakıda yaradılan bu təhsil ocağı iqtisadi əməkdaşlığı akademik səviyyəyə daşıyaraq, gələcək mütəxəssislərin hazırlanmasına xidmət edir.
İki ölkəni birləşdirən digər mühüm amil mədəniyyətdir. Heydər Əliyev Fondu tərəfindən İtaliyada həyata keçirilən tarixi abidələrin bərpası layihələri ("Villa Maraini", Müqəddəs Marcellinio və Pietro katakombaları və s.) Azərbaycanın multikultural dəyərlərini İtaliyada təbliğ edir. Eyni zamanda, İtaliya incəsənəti, operası və memarlığı Azərbaycan cəmiyyətində hər zaman böyük rəğbətlə qarşılanır.
Bu gün Azərbaycan və İtaliya arasındakı münasibətlər sadəcə iki dövlətin maraqlarını deyil, həm də regionun sabitliyini və enerji arxitekturasını qoruyan bir mexanizmdir. Azərbaycan Respublikası ilə İtaliya Respublikası arasında münasibətlər qarşılıqlı hörmət və əməkdaşlıq prinsiplərinə əsaslanaraq dinamik şəkildə inkişaf edir və gələcəkdə daha da genişlənəcəyi gözlənilir.4 may 2026-cı il tarixində reallaşan yüksək səviyyəli rəsmi səfər və verilən bəyanatlar bir daha təsdiq edir ki, bu tərəfdaşlıq yeni və daha dinamik bir mərhələyə qədəm qoyur.
Arif Qasımov,
YAP Sədərək rayon təşkilatının sədri
