Azərbaycanın xarici siyasətində Mərkəzi Asiya ölkələri ilə əlaqələrin inkişaf etdirilməsi mühüm istiqamətlərdən biridir. Ölkəmiz tarixən bu region dövlətləri ilə sıx dostluq, qardaşlıq və əməkdaşlıq münasibətlərinə malik olmuşdur. Ortaq tarixi köklər, milli-mənəvi dəyərlər, mədəniyyət və dil yaxınlığı Azərbaycanı Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə birləşdirən əsas amillərdəndir. Son illərdə bu əlaqələr daha da möhkəmlənmiş, siyasi, iqtisadi, nəqliyyat, enerji və humanitar sahələrdə əməkdaşlıq yeni mərhələyə yüksəlmişdir.

Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət görüşlərinin formatına tamhüquqlu üzv qəbul edilməsi ölkəmizin beynəlxalq mövqeyinin güclənməsinin mühüm göstəricisidir. 2025-ci ilin noyabrında keçirilən Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət görüşündə Azərbaycanın tamhüquqlu iştirakı ölkəmizin region dövlətləri ilə əməkdaşlığının genişləndirilməsi baxımından tarixi əhəmiyyət daşıyır. Bu qərar Azərbaycanın yalnız Cənubi Qafqazda deyil, daha geniş coğrafiyada mühüm tərəfdaş kimi qəbul olunduğunu göstərir.

Azərbaycanın bu formata qoşulması Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi ardıcıl və məqsədyönlü xarici siyasətin nəticələrindən biridir. Ölkəmiz beynəlxalq münasibətlərdə qarşılıqlı hörmət, suverenliyə ehtiram, bərabərhüquqlu əməkdaşlıq və ortaq maraqların qorunması prinsiplərini əsas götürür. Bu prinsiplər Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə münasibətlərin inkişafında da mühüm rol oynayır. Azərbaycanın təşəbbüsləri region ölkələri arasında əlaqələrin möhkəmlənməsinə, yeni iqtisadi imkanların yaranmasına və birgə layihələrin həyata keçirilməsinə şərait yaradır.

Mərkəzi Asiya ölkələri zəngin təbii sərvətlərə, geniş iqtisadi imkanlara və mühüm geostrateji mövqeyə malikdir. Azərbaycan isə Avropa ilə Asiyanı birləşdirən əlverişli coğrafi mövqeyi, inkişaf etmiş nəqliyyat infrastrukturu və enerji ehtiyatları ilə seçilir. Bu imkanların birləşdirilməsi həm Azərbaycan, həm də Mərkəzi Asiya dövlətləri üçün böyük perspektivlər açır. Xüsusilə Orta Dəhlizin inkişafı regionlar arasında iqtisadi və ticarət əlaqələrinin genişlənməsinə mühüm töhfə verir.

Orta Dəhliz Çin və Mərkəzi Asiya ölkələrindən başlayaraq Xəzər dənizi, Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə vasitəsilə Avropaya uzanan mühüm nəqliyyat marşrutudur. Bu dəhliz beynəlxalq yükdaşımaların sürətləndirilməsi, ticarət əlaqələrinin artırılması və ölkələr arasında iqtisadi əməkdaşlığın gücləndirilməsi baxımından böyük əhəmiyyətə malikdir. Azərbaycanın nəqliyyat və logistika imkanları Mərkəzi Asiya dövlətlərinin dünya bazarlarına çıxışını asanlaşdırır. Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı, dəmir yolları və digər nəqliyyat infrastrukturları bu əməkdaşlığın inkişafında mühüm rol oynayır.

Eyni zamanda, Azərbaycanla Mərkəzi Asiya dövlətləri arasında enerji sahəsində əməkdaşlıq da genişlənir. Xəzər dənizinin enerji ehtiyatlarından səmərəli istifadə edilməsi, bərpaolunan enerji layihələrinin həyata keçirilməsi və elektrik enerjisinin ixracı istiqamətində əməkdaşlıq üçün geniş imkanlar mövcuddur. Bu sahədə birgə fəaliyyət regionun enerji təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsinə və iqtisadi inkişafına xidmət edir.

Azərbaycanın tamhüquqlu üzvlüyü siyasi dialoqun daha da intensivləşməsinə də şərait yaradır. Dövlət başçıları arasında keçirilən görüşlər ölkələrin ortaq problemlərinin müzakirəsi, qarşılıqlı maraqların uzlaşdırılması və gələcək əməkdaşlıq istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi üçün mühüm platformadır. Bu format çərçivəsində Azərbaycan Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə birgə regional təhlükəsizlik, sabitlik, iqtisadi inkişaf və beynəlxalq əməkdaşlıq məsələlərində daha fəal iştirak etmək imkanı əldə edir.

Müasir dövrdə dünyada geosiyasi proseslər sürətlə dəyişir. Beynəlxalq münasibətlərdə baş verən hadisələr dövlətlərdən daha sıx əməkdaşlıq etməyi və ortaq maraqlar əsasında fəaliyyət göstərməyi tələb edir. Belə bir şəraitdə Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələrinin birliyi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Dost və qardaş dövlətlərin birgə fəaliyyəti regionda sülhün, sabitliyin və davamlı inkişafın təmin olunmasına kömək edir.

Azərbaycan və Mərkəzi Asiya dövlətləri arasında humanitar əlaqələr də mühüm yer tutur. Təhsil, elm, mədəniyyət, turizm və gənclər siyasəti sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi xalqlarımızın bir-birinə daha da yaxınlaşmasına xidmət edir. Ortaq tarixi irsin qorunması, milli-mənəvi dəyərlərin gələcək nəsillərə çatdırılması və mədəni tədbirlərin təşkili bu əlaqələrin əsas istiqamətlərindəndir. Türk dünyasının birliyinin möhkəmləndirilməsi də Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələri arasında münasibətlərin inkişafına əlavə təkan verir.

Azərbaycanın bu formata tamhüquqlu üzv olması ölkəmizin beynəlxalq nüfuzunun artmasının göstəricisi olmaqla yanaşı, gələcək üçün yeni məsuliyyətlər də yaradır. Ölkəmiz region dövlətləri arasında əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi, iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi və qarşılıqlı faydalı layihələrin həyata keçirilməsi istiqamətində mühüm rol oynaya bilər. Bu üzvlük Azərbaycanın regional təşəbbüslərinin daha geniş coğrafiyada reallaşdırılmasına da imkan yaradır.

Nəticə etibarilə, Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət formatına tamhüquqlu üzv qəbul edilməsi ölkəmizin xarici siyasətində mühüm hadisədir. Bu addım Azərbaycanla Mərkəzi Asiya dövlətləri arasında tarixi dostluq və qardaşlıq münasibətlərinin daha yüksək səviyyəyə çatdığını nümayiş etdirir. Siyasi, iqtisadi, enerji, nəqliyyat və humanitar sahələrdə əməkdaşlığın inkişafı bütün tərəflərin maraqlarına uyğundur.

Əminliklə demək olar ki, bu üzvlük Azərbaycanla Mərkəzi Asiya dövlətləri arasında strateji tərəfdaşlığın möhkəmlənməsinə, regionun beynəlxalq əhəmiyyətinin artmasına və xalqlarımızın rifahının yüksəlməsinə xidmət edəcəkdir. Azərbaycan bundan sonra da dost və qardaş dövlətlərlə əlaqələrin inkişafına, regional sabitliyin qorunmasına və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın genişləndirilməsinə öz töhfəsini verəcəkdir.

Ələmdar Cabbarov,
YAP Ordubad rayon təşkilatının müavini