Müasir dünyada dövlətlərin gücü yalnız iqtisadi imkanları, təbii sərvətləri və hərbi potensialı ilə ölçülmür. Beynəlxalq münasibətlər sistemində etibarlı tərəfdaş olmaq, müxtəlif ölkələri ortaq məqsədlər ətrafında birləşdirmək, mürəkkəb məsələlərin həllində dialoqa yol açmaq da mühüm strateji üstünlükdür. Bu baxımdan Azərbaycanın Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirəyə (AQEM) sədrliyi və Bakının beynəlxalq dialoqun mühüm mərkəzlərindən birinə çevrilməsi ölkəmizin xarici siyasətinin diqqətəlayiq nəticələrindəndir.
AQEM sadəcə dövlət rəhbərlərinin görüşdüyü beynəlxalq platforma deyil. 1992-ci ildə irəli sürülmüş bu təşəbbüs Asiya qitəsində sülhün, təhlükəsizliyin, qarşılıqlı etimadın və çoxtərəfli əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsinə xidmət edir. Müxtəlif siyasi mövqelərə, iqtisadi imkanlara və tarixi təcrübələrə malik ölkələri bir araya gətirən təşkilatın əsas üstünlüyü fikir ayrılıqlarının dialoq yolu ilə müzakirəsinə şərait yaratmasıdır. Çünki qlobal gərginliklərin artdığı bir dövrdə etimadın qorunması və dövlətlər arasında əməkdaşlıq kanallarının açıq saxlanılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
15 oktyabr 2026-cı ildə Bakıda keçirilən AQEM-in VII Zirvə Görüşü Azərbaycanın bu istiqamətdəki fəaliyyətinin mühüm mərhələsi oldu. Dövlət və hökumət başçılarının, yüksəksəviyyəli nümayəndə heyətlərinin iştirak etdiyi tədbir ölkəmizin beynəlxalq əməkdaşlıq təşəbbüslərini təqdim etmək, üzv dövlətlər arasında əlaqələri genişləndirmək və təşkilatın gələcək inkişaf istiqamətlərini müəyyənləşdirmək baxımından əhəmiyyət qazandı. Azərbaycanın sədrliyi dövründə irəli sürdüyü “Güclü AQEM: Asiyada əlaqəlilik, rəqəmsallaşma və dayanıqlı inkişaf” məramı isə əməkdaşlığın yalnız siyasi bəyanatlarla məhdudlaşmamasına, konkret sahələrdə praktik nəticələrə yönəlməsinə xidmət edir.
Zirvə görüşünün nəticələri Azərbaycanın sədrliyinin formal xarakter daşımadığını göstərdi. Tədbirdə Bakı Bəyannaməsi qəbul edildi, Laos Xalq Demokratik Respublikası AQEM-in 29-cu üzvü oldu və Azərbaycanın təşkilata sədrliyi 2026–2028-ci illər üçün uzadıldı. Bundan əlavə, Azərbaycan tərəfindən namizədliyi irəli sürülən Sultan Hacıyev 2026–2030-cu illər üçün AQEM-in baş katibi təyin edildi. Əmək təhlükəsizliyi və sağlamlığın qorunması sahəsində əməkdaşlıq haqqında bəyanatın qəbul edilməsi də təşkilat çərçivəsində praktiki təşəbbüslərin əhəmiyyətini nümayiş etdirdi. Bu nəticələr Azərbaycanın üzərinə götürdüyü məsuliyyətin üzv dövlətlər tərəfindən yüksək qiymətləndirildiyini göstərən mühüm göstəricilərdir.
Bəs Azərbaycanın AQEM-ə rəhbərlik etməsi ölkəmizə nə qazandırıb?
İlk növbədə, Azərbaycanın beynəlxalq siyasi dialoqda təşəbbüskar mövqeyini gücləndirib. Sədr ölkə olmaq yalnız tədbirlərə ev sahibliyi etmək deyil; üzv dövlətlərin maraqlarını uzlaşdırmaq, ümumi gündəliyin formalaşmasına töhfə vermək və ortaq qərarların qəbuluna şərait yaratmaq deməkdir. Azərbaycanın bu vəzifəni davam etdirməsi ölkəmizin diplomatik təcrübəsinə və əməkdaşlıq təşəbbüslərinə göstərilən etimadın ifadəsidir. Bu, eyni zamanda Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlərdə etibarlı tərəfdaş kimi mövqeyini daha da möhkəmləndirmək üçün əlavə imkan yaradır.
İkinci mühüm istiqamət iqtisadi və nəqliyyat əlaqələrinin genişləndirilməsidir. Avropa ilə Asiyanın qovşağında yerləşən Azərbaycan coğrafi mövqeyini beynəlxalq əməkdaşlıq üçün strateji üstünlüyə çevirməyə çalışır. Şərqlə Qərbi birləşdirən nəqliyyat marşrutları, enerji infrastrukturu, rəqəmsal bağlantılar və ticarət əlaqələri ölkəmizin regional əhəmiyyətini artırır. AQEM çərçivəsində bu məsələlərin müzakirəsi Azərbaycanın tranzit imkanlarının tanıdılması, yeni tərəfdaşlarla əlaqələrin qurulması və gələcək iqtisadi layihələr üçün əlverişli zəminin formalaşdırılması baxımından əhəmiyyətlidir.
Təbii ki, sədrliyin iqtisadi faydası yalnız təşkil edilən görüşlərin sayı ilə ölçülməməlidir. Əsas məsələ yaradılmış diplomatik imkanların real layihələrə, investisiya əlaqələrinə, ticarət dövriyyəsinin artmasına və uzunmüddətli tərəfdaşlıqlara çevrilməsidir. Bu nəticələr zaman, ardıcıl fəaliyyət və qarşılıqlı maraq tələb edir. Azərbaycanın qarşıdakı dövrdə əsas vəzifələrindən biri məhz siyasi dialoqla iqtisadi əməkdaşlıq arasında daha möhkəm əlaqə yaratmaq olacaq.
Rəqəmsallaşma və dayanıqlı inkişaf da ölkəmizin sədrliyi dövründə ön plana çıxan istiqamətlərdəndir. Müasir dövrdə rəqəmsal infrastruktur, innovasiya, elm və təhsil iqtisadi rəqabət qabiliyyətini müəyyən edən başlıca amillərə çevrilib. Bu sahələrdə Asiya ölkələri arasında təcrübə mübadiləsinin genişləndirilməsi, birgə təşəbbüslərin təşviqi və texnoloji imkanların inkişafı Azərbaycanın gələcək əməkdaşlıq gündəliyinə əlavə məzmun qazandıra bilər. Ətraf mühitin qorunması, yaşıl enerji və enerji təhlükəsizliyi kimi məsələlər də ortaq fəaliyyət üçün geniş imkanlar açır.
AQEM-in Bakı Zirvə Görüşünün digər mühüm tərəfi təşkilatın beynəlxalq nüfuzunun və üzvlük coğrafiyasının genişlənməsidir. Laosun tamhüquqlu üzv kimi qəbul edilməsi Asiya dövlətlərinin bu platformaya marağının artdığını göstərir. Üzvlərin sayının çoxalması dialoq imkanlarını genişləndirməklə yanaşı, ortaq qərarların həyata keçirilməsi üçün daha çevik və səmərəli mexanizmlərin yaradılmasını da zəruri edir. Azərbaycanın sədrliyi dövründə təşkilatın institusional baxımdan gücləndirilməsi istiqamətində atılan addımların davam etdirilməsi buna görə xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Azərbaycan üçün növbəti iki il yeni imkanlarla yanaşı, əlavə məsuliyyət də deməkdir. Ölkəmiz üzv dövlətlər arasında etimadın möhkəmləndirilməsinə, iqtisadi əlaqələrin dərinləşdirilməsinə, nəqliyyat və rəqəmsal bağlantıların inkişafına, təhlükəsizlik və dayanıqlı inkişaf sahələrində birgə təşəbbüslərin irəliləməsinə töhfə verə bilər. Sədrliyin uzadılması isə başladılmış işlərin davam etdirilməsi, əldə olunan nəticələrin möhkəmləndirilməsi və yeni layihələrin təşviqi üçün əlavə vaxt və imkan yaradır.
Bütün bunların fonunda AQEM-in Bakıda keçirilən VII Zirvə Görüşünün əhəmiyyəti daha aydın görünür. Azərbaycan bu platforma vasitəsilə yalnız öz mövqeyini beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırmır, həm də dövlətlər arasında əməkdaşlığın inkişafına töhfə verir. Ölkəmizin diplomatik uğurunun davamlı nəticələrə çevrilməsi siyasi etimadın iqtisadi tərəfdaşlıqla, qəbul edilən qərarların isə konkret fəaliyyətlə tamamlanmasından asılı olacaq.
Nəticə etibarilə, Azərbaycanın AQEM-ə sədrliyinin 2028-ci ilədək uzadılması ölkəmizə göstərilən etimadın mühüm ifadəsidir. Bu etimad həm də yeni imkanlardan səmərəli istifadə etmək, beynəlxalq əməkdaşlığı dərinləşdirmək və Azərbaycanın regional əlaqələndirici rolunu gücləndirmək üçün məsuliyyət yaradır. Bakıdan verilən mesaj aydındır: müasir dünyada davamlı inkişafın yolu qarşıdurmadan deyil, dialoqdan; təcriddən deyil, əməkdaşlıqdan; qarşılıqlı inamsızlıqdan deyil, etimaddan keçir. Azərbaycan isə bu yanaşmanın beynəlxalq müstəvidə möhkəmlənməsinə töhfə verməklə öz diplomatik mövqeyini daha da gücləndirmək niyyətindədir.
Vüsalə Əliyeva,
YAP Sədərək rayon təşkilatının sədri
