Ölkəmizin 9-20 noyabr tarixlərində Türkiyənin Antalya şəhərində keçirilən BMT-nin İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyasının Tərəflər Konfransının 31-ci sessiyasındakı (COP31) fəallığı bu strateji kursun davamlılığından xəbər verir
Müasir qlobal enerji bazarında baş verən transformasiyalar dövlətlərin strateji inkişaf xəttini yenidən müəyyənləşdirir. Bərpaolunan enerji mənbələri (BOEM) sektorunun inkişafı üzrə Xəzər regionunun liderlərindən biri olan Azərbaycan bu gün təkcə ənənəvi enerji resurslarının etibarlı təchizatçısı deyil, həm də "Enerji keçidi-2030" prosesinin fəal və təşəbbüskar iştirakçısı kimi çıxış edir. Ölkəmizin son iki ildə nümayiş etdirdiyi ardıcıl "yaşıl" siyasət və Türkiyənin Antalya şəhərində keçirilən BMT-nin İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyasının Tərəflər Konfransının 31-ci sessiyasındakı (COP31) fəallığı bu strateji kursun davamlılığından xəbər verir. Azərbaycanın qlobal iqlim gündəliyindəki mövqeyini 2024-cü ildə Bakıda keçirilən COP29-dan ayrı təsəvvür etmək mümkün deyil. Məhz COP29-a sədrliyi dövründə ölkəmiz qlobal iqlim maliyyələşdirməsi sahəsində tarixi razılaşmaların əldə olunmasına nail oldu. İnkişaf etməkdə olan dövlətlərə maliyyə dəstəyinin artırılması, 2035-ci ilə qədər illik ən azı 300 milyard dollarlıq yeni kollektiv hədəfin müəyyənləşdirilməsi və Paris Sazişinin 6-cı maddəsi üzrə beynəlxalq karbon bazarlarının işlək mexanizmlərinin təsdiqi Bakı sammitinin əsas nailiyyətləri kimi tarixə düşdü.
COP31-in ən mühüm hadisəsi Antalya şəhərinin Ekspo Mərkəzində Türkiyə Respublikasının Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın sədrliyi və BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreşin iştirakı ilə təşkil olunan Liderlər Sammiti oldu. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin, birinci xanım Mehriban Əliyevanın və Leyla Əliyevanın Sammitdə iştirakı, eləcə də ölkəmizin yüksək səviyyəli nümayəndə heyəti ilə təmsil olunması Bakı və Antalya sammitləri arasındakı siyasi və institusional varisliyi nümayiş etdirir. COP29-dan iki il sonra ölkəmiz Belem prosesi çərçivəsində tərəfdaş kimi fəaliyyətini davam etdirib, iqlim öhdəliklərinin praktiki həyata keçirilməsi ilə bağlı Bakıda irəli sürülmüş təkliflər isə COP31-in gündəliyinə daxil edilib. COP31 çərçivəsində noyabrın 16-da rəsmi təqdimatı keçiriləcək və dövlətlərin milli uyğunlaşma planlarına dəstək məqsədi daşıyan “Belem Missiyası -1,5°C” hesabatının hazırlanmasında Türkiyə, Braziliya və Avstraliya ilə yanaşı, azərbaycanlı mütəxəssislər də yaxından iştirak ediblər. Ölkəmizdə də geniş məsləhətləşmələrlə müşayiət olunan bu proses Azərbaycanın artıq təkcə iqlim təşəbbüslərinin müəllifi deyil, həm də qlobal icra mexanizmlərinin əsas memarlarından biri olduğunu göstərir.
Ölkəmizin iqlim dialoqundakı xüsusi rolunu Forumun işində iştirak edən İslam Dünyası Təhsil, Elm və Mədəniyyət Təşkilatının (ICESCO) Baş direktoru Salim bin Məhəmməd əl-Malik də ayrıca qeyd edib: "Antalyada COP31 çərçivəsində Azərbaycanla beynəlxalq əməkdaşlıq iqlim gündəliyinin daha da irəlilədilməsi üçün imkanlar açır. Azərbaycan pavilyonu ziyarətçilərin yüksək fəallığı və zəngin tədbirlər proqramı ilə digər ölkələrin pavilyonları arasında xüsusilə fərqlənir - o, çox enerjili və fəaldır. Noyabrın 14-də baş tutacaq sessiyalardan birində bizim də iştirak edəcəyimizə şadıq; əminik ki, Azərbaycanla bağlı tədbirlərdə adətən olduğu kimi, bu iştirakımız da çox uğurlu olacaq", - deyə ICESCO-nun Baş direktoru vurğulayıb.
Həqiqətən də "Dialoq dəhlizi" konsepsiyası əsasında yaradılmış və 40-dan çox tədbir, panel müzakirəsi və görüşün keçirilməsi planlaşdırılan ölkəmizin pavilyonu iştirakçılarda böyük maraq doğurub. Burada Azərbaycanın bərpaolunan enerji sahəsindəki potensialı, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən yaşıl enerji layihələri, ilk enerji saxlanc sistemi təqdim olunur, həmçinin Xəzər dənizinin biomüxtəlifliyinin qorunması üzrə görülən işlər nümayiş etdirilir. Bununla əlaqədar olaraq son illərdə Azərbaycanın Fars körfəzi ölkələri, Çin, Türkiyə və Aİ dövlətlərindən investorları fəal şəkildə cəlb edərək, bərpaolunan enerji mənbələri sahəsində qabaqcıl beynəlxalq təcrübələrin tətbiqini sürətləndirməsinə diqqət yetirmək lazımdır. Ölkəmiz Qarabağ bölgəsində və Naxçıvan Muxtar Respublikasında günəş və külək elektrik stansiyalarının, eləcə də kiçik su elektrik stansiyalarının tikinti tempinə görə Cənubi Qafqazda liderdir. Bu yeni generasiya obyektləri üçün ötürücü sistem modernləşdirilir, yarımstansiyaların rəqəmsallaşdırılması həyata keçirilir, akkumulyator tipli enerji saxlanc sistemləri (BESS) tətbiq olunur və s. 2027-ci ilədək 11 günəş və külək elektrik stansiyasının tikintisinə yönəldiləcək investisiyaların ümumi həcminin 2,8 milyard dollara çatacağı, Azərbaycanın enerji sisteminə əlavə 2 QVt güc inteqrasiya olunacağı və 2032-ci ilə qədər ölkədəki BOEM obyektlərinin ümumi gücünün 8 QVt təşkil edəcəyi gözlənilir.
Nazirlərin və investorların "Külək energetikasına investisiyaların sürətləndirilməsi: COP31 öhdəliklərindən tərəfdaşlığa doğru" mövzusunda keçirilən plenar iclasında çıxış edən energetika naziri Pərviz Şahbazov qeyd edib ki, Azərbaycan külək enerjisinin satış bazarlarını genişləndirmək üçün beynəlxalq tərəfdaşlarla əməkdaşlığa hazırdır. Etibarlı və əlçatan enerji mənbələri hesabına elektrik enerjisinə artan tələbatın ödənilməsi, eləcə də emissiyaların azaldılması baxımından külək energetikasının əhəmiyyətini vurğulayan nazir bu sahəyə kapital cəlb etmək məqsədilə elektrik enerjisinin alqı-satqısına dair uzunmüddətli müqavilələrin bağlanmasının və əlverişli investisiya mühitinin formalaşdırılmasının vacibliyini diqqətə çatdırıb. Nazirin sözlərinə görə, quruda və dənizdə yerləşən külək elektrik stansiyaları 2035-ci ilədək Azərbaycanın ümumi elektrik enerjisi istehsalı gücündə bərpaolunan enerji mənbələrinin payının 43 faizə çatdırılmasına mühüm töhfə verəcək. Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda 157 QVt həcmində qiymətləndirilən külək energetikası potensialından danışan qurum rəhbəri bildirib ki, dənizdə külək energetikası layihələrinin həyata keçirilməsi üçün ərazilər artıq müəyyən edilib, zəruri hüquqi baza yaradılıb və ümumi gücü 4 QVt-dan çox olan layihələrin reallaşdırılması planlaşdırılıb. Pərviz Şahbazovun sözlərinə görə, külək energetikası "Xəzər dənizi-Qara dəniz-Avropa", Naxçıvanın ötürücü şəbəkələri vasitəsilə "Azərbaycan-Türkiyə-Avropa" yaşıl enerji dəhlizləri, eləcə də "Azərbaycan-Gürcüstan-Türkiyə-Bolqarıstan" enerji marşrutu üçün əsas enerji mənbələrindən birinə çevriləcək. Öz növbəsində Transxəzər dəhlizi Qazaxıstan və Özbəkistandan olan külək enerjisinin Azərbaycan ərazisindən tranzitlə daha tutumlu qlobal bazarlara ötürülməsinə imkan verəcək.
Göründüyü kimi, COP31 platforması BOEM sahəsindəki layihələrin müzakirəsi üçün geniş imkanlar yaradıb; xüsusilə Azərbaycan Respublikasının Energetika Nazirliyi ilə Danimarkanın "Vestas" şirkəti arasında külək energetikası layihələri və "yaşıl" enerji dəhlizləri üzrə əməkdaşlıq perspektivlərinə dair fikir mübadiləsi aparılıb. Bundan əlavə, Pərviz Şahbazov Antalyada Səudiyyə Ərəbistanının "ACWA" şirkətinin baş icraçı direktoru doktor Samir C.Sərxan ilə yeni BOEM layihələrinin şəbəkəyə inteqrasiyası və elektrik enerjisinin Türkiyə və Avropa bazarlarına ixracı imkanlarını müzakirə edib. COP31 çərçivəsində energetika naziri, həmçinin "NKT" şirkətinin baş vitse-prezidenti Mixael Sur ilə sualtı elektrik kabeli texnologiyaları sahəsində tərəfdaşlıq və "Xəzər-Qara dəniz-Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsinin texniki hazırlığı məsələlərinə dair danışıqlar aparıb.
Beləliklə, Antalyada keçirilən COP31 beynəlxalq ictimaiyyətə bir daha əyani şəkildə nümayiş etdirir ki, Azərbaycan qlobal iqlim gündəliyində yalnız bəyanatlarla kifayətlənmir, planetimizin gələcəyinə və iqlimin qorunmasına real töhfə verən strateji layihələri ardıcıl surətdə həyata keçirir.
Sevinc Azadi, “İki sahil”
