Azərbaycanda regionların  inkişafına dair uğurla icra olunan bir neçə Dövlət proqramının nəticəsi olaraq bu gün ölkə iqtisadiyyatında ciddi yüksəlişlər mövcuddur. Xüsusilə Prezident İlham Əliyevin regionlara gerçəkləşən davamlı səfərləri və sözügedən Dövlət proqramlarının icrası ilə yerində tanış olması bir daha göstərir ki, bu sahə dövlət başçımız üçün prioritetdir. Ölkəmizin başçısı həmin səfərlərində yerlərdə investisiyaların qeyri-neft sektorunun inkişafına yönəldilməsi, əlverişli sahibkarlıq və biznes mühitinin formalaşdırılması, işsizlik probleminin həlli, əhalinin həyat şəraitinin yaxşılaşdırılması ilə maraqlanır, qarşıya çıxan problemlərin  aradan qaldırılması üçün icra strukturlarına zəruri tapşırıq və tövsiyələrini çatdırır. Bir sözlə, regionların inkişafı həm də ərzaq təhlükəsizliyinin təmini və qeyri-neft sektorundakı ixrac potensialımızın artırılmasına ciddi zəmin yaradıb.

Regionların iqtisadi inkişafı həm də sahibkarların sayının ildən-ilə artmasına səbəb olub. Belə ki, əgər 2002-ci ildə ölkədə cəmi 180 minə yaxın sahibkarlıq subyekti var idisə 2023-cü ilin sonunda qeydiyyatda olan vergi ödə­yicilərinin sayı 1,4 milyonu keçib, aktiv vergi ödəyicilərinin sayı isə 713 min nəfərə çatıb. Ötən illərdə sahibkar­lığın inkişafına dövlət dəstəyi də diqqətdə saxlanılıb. Bu məqsədlə Sahibkarlığın İnkişafı Fondu tərə­findən güzəştli kreditlərin ayrılma­sına ciddi önəm verilib. Dövlət büdcəsinə əlavə yük yaratmadan güzəştli kreditlərin reallaşdırıl­ması kreditləşdirmədən geri qay­tarılan vəsaitlər hesabına təmin edilib. Belə ki, son 20 il ərzində İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Sa­hibkarlığın İnkişafı Fondu 42,7 min investisi­ya layihəsinin maliyyələşdirilmə­sinə 2,8 milyard manat güzəştli kredit ayırıb ki, bunun da 75 faizi regi­onların payına düşüb. Nəticədə açılan çoxsaylı iş yerlərinın 80 faizi regionlarda gerçəkləşib. Ümumiyyətlə, 2004-cü ildən indiyədək  bölgələrə yatırılan investisiyaların həcmi 104 mil­yard manat təşkil edib. 

Regionların dinamik inkişafın­da sənaye parklarının və zonalarının yaradılması isə yeni mərhələ hesab edilir.  İqtisadi Zonaların İnkişafı Agentliyindən mətbuata verilən açıqlamalarda bildirilir ki, hazırda Azərbaycanın iqtisadi rayonlarında 7 milyard ma­natdan çox investisiya layihəsi ilə 138 sahibkarlıq subyekti rezident statusu alıb. Ölkəmizdə 7 səna­ye parkının (Sumqayıt, Mingəçe­vir, Pirallahı, Qaradağ, Ağdam, Balaxanı və «Araz Vadisi İqtisadi Zonası») və 5 sənaye rayonunun (Hacıqabul, Nefçala, Masallı, Sa­birabad və Şərur) uğurlu fəaliy­yəti təmin edilıib. Ölkəmizdə fəaliyyət göstərən 6 sənaye zonasına indiyədək 6 milyard manat investisiya qoyu­lub və 11 mindən çox daimi iş yeri açılıb.

Qarşıdakı illərdə sənaye zonalarındakı mövcud layihələrə daha 864 milyon manat sərmayə yatırılacağı və 6 min 700-dən çox daimi iş yerinin açılacağı planlaşdırılıb. Açıqlamada bildirilib ki, bu günədək sənaye zonalarında 11,1 milyard manat dəyərində məhsul istehsal olunub ki, onun da 3,6 milyard manatı ixrac edilib. 2023-cü ilin 10 ayı ərzində sənaye zonalarında fəaliyyət göstərən şirkətlər tərəfindən 2,4 milyard manat dəyərində məhsul satılıb, bunların 31 faizi (dəyəri 722 mil­yon manatdan çox) dünyanın 60-dan çox ölkəsinə ixrac edilib.

Bu gün işğaldan azad edilmiş ərazilərin ölkənin ümumi iqtisadiyyatına inteqrasiyası uğurla həyata keçirilir. Qarabağ və Şərqi Zən­gəzur iqtisadi rayonlarının bər­pa-quruculuq prosesinə infrast­ruktur layihələrindən başlanılıb. Prezident İlham Əliyev çıxışları­nın birində bu barədə deyib: «Bu gün Qarabağın və Şərqi Zəngəzu­run bərpa edilməsi məsələsi bizim üçün əsas prioritetdir və mənim bölgələrə səfərlərimin əksəriyyəti məhz o bölgələrə olan səfərlər­dir. Halbuki mən ölkəmizin digər yerlərinə də müntəzəm olaraq gedirəm. Qarabağ və Şərqi Zən­gəzurda görülmüş işlər bir daha onu göstərir ki, biz bu torpaqların sahibləri öz doğma dədə-baba torpaqlarımıza qayıtmışıq. Otuz il ərzində Ermənistan bu torpaqları viran qoyub, daş-daş üstə qoyma­yıb, talançılıq və soyğunçuluqla məşğul olub, barbarlıqla məşğul olub. Biz– bu torpaqların sahibləri isə gəlmişik qurmaq üçün, yarat­maq üçün...». 

Hazırda işğaldan azad edilən və minalardan təmizlənən ərazilərdə infrastruktur layihələri uğurla icra edilir. Də­mir və avtomobil yollarının çəki­lişi, elektrik enerjisi, su təchizatı məsələləri, meliorativ tədbirlərlə bağlı layihələr reallaşdırılır. Qısa müddətdə yaşayış üçün hazır vəziyyətə gətirilən Ağalı, Talış, Za­bux kəndlərində, Laçın və Füzuli şəhərlərində məskunlaşdırma da­vam etdirilir. İki hava limanı artıq fəaliyyətdədir, üçüncü isə tikilir. Müasir beynəlxalq standartlar əsasında istifadəyə verilən aeroportlar nəinki iqtisadi, həm də ge­osiyasi və geoiqtisadi baxımdan region ölkələri arasında Azərbay­canın nüfuzunu daha da güclən­dirir. Ən diqqətçəkən məqam isə Azərbaycan dövlətinin bütün bu və ya digər layihələrin həyata ke­çirilməsinə çəkdiyi xərcləri daxili imkanlar hesabına reallaşdırma­sıdır. 

Xüsusi vurğulamaq lazımdır ki, Vətən müha­ribəsindəki tarixi qələbəmizdən son­rakı üç il müddətində Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayon­larında bərpa-quruculuq işlərinə dövlət büdcəsindən 7 milyard dollar vəsait ayrılıb. Böyük Qa­yıdışa dair Dövlət Proqramı  uğurla icra edilir. Beləliklə, işğaldan azad olunan ərazilərin ölkənin ümumi iqtisadiyyatına reinteqrasiyasın­dan, yeni beynəlxalq və regional nəqliyyat-logistika dəhlizlərinin imkanlarından faydalanmaq ölkəmizin  inkişafına yeni təkan verəcək.

Elçin Zaman, «İki sahil»