Beynəlxalq təcrübə, innovativ yanaşmalar və şagird uğurlarını özündə birləşdirən pedaqoji fəaliyyət…

Müasir dövrdə xarici dil bilikləri artıq sadəcə bir üstünlük deyil, təhsil və karyera yolunda mühüm tələblərdən biridir. Bu istiqamətdə fəaliyyət göstərən müəllimlərin üzərinə isə böyük məsuliyyət düşür. Onlar yalnız dil öyrətmir, eyni zamanda şagirdlərin dünyagörüşünün formalaşmasına, beynəlxalq imkanlara çıxış əldə etməsinə və öz potensiallarını kəşf etməsinə yardımçı olurlar.

Bu dəfəki müsahibimiz Salyan rayonu Elxan Ağayev adına Arbatan kənd tam orta ümumtəhsil məktəbinin ingilis dili müəllimi, Azərbaycan Dillər Universitetinin fərqlənmə məzunu, sertifikasiya imtahanında yüksək nəticə göstərmiş, bir sıra beynəlxalq proqram və layihələrin iştirakçısı olan Pərvanə Mehdiyevadır. O, müəllimlik fəaliyyəti, beynəlxalq təcrübələri, xarici dil tədrisinin müasir çağırışları və gələcək planları barədə fikirlərini bizimlə bölüşüb.

-Özünüzü oxucularımıza necə təqdim edərdiniz? İngilis dili müəllimi olmağa aparan yolunuz necə başlayıb?

-Mən Pərvanə Mehdiyeva, Salyanın Arbatan kəndində uşaqlara ingilis dilini sevdirməyə çalışan bir müəlliməm. Dil öyrənməyə həvəsim hələ məktəb illərində, əlimə keçən xarici kitablardakı rəngli dünyaları və fərqli mədəniyyətləri kəşf etmək istəyindən yaranıb. O vaxtdan qərar vermişdim ki, böyüyəndə bu sevgini başqaları ilə də bölüşəcəyəm.

-Azərbaycan Dillər Universitetini fərqlənmə diplomu ilə bitirmisiniz. Bu uğurun gələcək müəllimlik fəaliyyətinizə təsiri necə olub?

-Universiteti qırmızı diplomla bitirmək mənə sadəcə bir sənəd deyil, özümə inam qazandırdı. Lakin iş fəaliyyətinə başladıqdan sonra anladım ki, əsl fərqlənmə diplomu sinif otağında, şagirdlərin qarşısında qazanılır. Müəllimlik daim öyrənməyi və inkişaf etməyi tələb edən peşədir.

-Niyə məhz ingilis dili və müəllimlik peşəsini seçdiniz?

-İngilis dili fərqli dünyalara açılan bir qapıdır. Müəllimlik isə həmin qapının açarını uşaqlara təqdim etmək sənətidir. Mənim üçün bu iki sahənin birləşməsi həm mənəvi, həm də peşəkar baxımdan ən doğru seçim oldu.

-İlk dərs gününüzü necə xatırlayırsınız? Həmin gündən bu günə qədər peşəkar fəaliyyətinizdə hansı dəyişiklikləri yaşamısınız?

-İlk dərs günümdə müəyyən həyəcan və tərəddüd yaşayırdım. Hər şeyin mükəmməl olmasını istəyirdim. Lakin zaman keçdikcə başa düşdüm ki, müəllim üçün ən vacib məsələ planı tam yerinə yetirmək deyil, şagirdin qəlbinə yol tapa bilməkdir. Bu illər ərzində öyrətmək qədər dinləməyin də vacib olduğunu öyrəndim.

-Sizcə, xarici dil öyrənmək müasir dövrdə şagirdlərə hansı imkanları qazandırır?

-Bu gün ingilis dili sadəcə bir fənn deyil. Xarici dil bilən şagird dünyanın ən nüfuzlu universitetlərinin resurslarından istifadə edə, beynəlxalq layihələrə qoşula və qlobal əmək bazarında öz yerini tapa bilər. Dil insanla dünya arasında olan sərhədləri aradan qaldırır.

-İngilis dili dərslərini şagirdlər üçün daha maraqlı və effektiv etmək məqsədilə hansı metodlardan istifadə edirsiniz?

-Çalışıram ki, dərsləri yalnız kitab üzərində qurmayım. Rollu oyunlar, təqdimatlar, müzakirələr, videolar və interaktiv fəaliyyətlərdən istifadə edirəm. Şagird dərsdə özünü aktiv iştirakçı kimi hiss etməlidir.

-Müasir texnologiyalar və rəqəmsal resurslar ingilis dilinin tədrisində hansı üstünlüklər yaradır?

-Texnologiya müəllim üçün böyük imkanlar yaradır. Şagirdlər müxtəlif platformalarda dinləmə, danışıq və söz ehtiyatını inkişaf etdirən tapşırıqlarla işləyə bilirlər. Bu da öyrənmə prosesini daha maraqlı və əlçatan edir.

-Şagirdlərdə danışıq bacarıqlarının inkişaf etdirilməsi üçün hansı yanaşmaları daha səmərəli hesab edirsiniz?

-Ən vacib məsələ şagirdlərdə səhv etmək qorxusunu aradan qaldırmaqdır. Danışıq bacarığı yalnız danışmaqla formalaşır. Buna görə də şagirdlərə sərbəst fikir bildirmək imkanı yaradıram və onların özlərinə inam qazanmasına çalışıram.

-Sizcə, yaxşı ingilis dili müəllimini fərqləndirən əsas xüsusiyyətlər hansılardır?

-Yaxşı müəllim ilk növbədə özü də öyrənən müəllim olmalıdır. Dil daim yenilənir və inkişaf edir. Müəllim öz üzərində işləmirsə, şagirdlərinə də yenilik ötürə bilməz. Bundan başqa, empatiya və insan sevgisi də müəllimin əsas keyfiyyətlərindəndir.

-Müəllimlik peşəsinin ən çətin və ən dəyərli tərəfləri hansılardır?

-Ən çətin tərəfi hər bir şagirdin fərdi xüsusiyyətlərinə uyğun yanaşma tapmaqdır. Ən dəyərli tərəfi isə illər sonra şagirdlərinin uğurlarında pay sahibi olduğunu görməkdir.

-Sertifikasiya imtahanında 56 bal toplamısınız. Bu nəticə sizin üçün nə ifadə edir və müəllim kimi inkişafınıza necə təsir göstərib?

-Bu nəticə mənim üçün uzun illərin əməyinin qiymətləndirilməsi idi. Eyni zamanda daha böyük məsuliyyət hissi yaratdı. Bu uğur mənə daim inkişaf etməyin vacibliyini bir daha göstərdi.

-Şagirdlərin xarici dilə marağını artırmaq üçün məktəblərdə hansı yeniliklərin tətbiqinə ehtiyac görürsünüz?

-Xarici məktəblərlə onlayn əməkdaşlıq layihələrinin həyata keçirilməsi çox faydalı olar. Şagird dili canlı ünsiyyət vasitəsilə hiss etdikdə onun öyrənilməsinə marağı daha da artır.

-IELTS sertifikatına sahib olmağınız dərs prosesində sizə hansı üstünlükləri qazandırır?

-IELTS sertifikatı mənə beynəlxalq standartlara uyğun tədris aparmaq imkanı verir. Şagirdlərə yalnız məktəb proqramını deyil, həm də akademik və beynəlxalq mühitdə istifadə olunan dili öyrədə bilirəm.

-ABŞ-ın Azərbaycandakı səfirliyi və Şimali Karolina Dövlət Universiteti tərəfindən təşkil olunan 15 həftəlik proqramda iştirak etmisiniz. Bu təcrübə sizə hansı yeni bilik və bacarıqları qazandırdı?

-Bu proqram çərçivəsində tələbəyönümlü təhsil modelini daha yaxından öyrəndim. Qrup işlərinin və əməkdaşlıq mühitinin tədrisdə nə qədər vacib olduğunu gördüm. Əldə etdiyim metodları sonradan öz dərslərimdə tətbiq etdim.

-Beynəlxalq təlim və layihələrdə iştirakın müəllimin peşəkar inkişafındakı rolunu necə qiymətləndirirsiniz?

-Beynəlxalq layihələr müəllimə yeni baxış bucaqları qazandırır. Müxtəlif ölkələrin təhsil təcrübələrini öyrənmək və dünya təhsilində baş verən yeniliklərlə tanış olmaq müəllimin peşəkar inkişafında mühüm rol oynayır.

-ADA Universitetinin təşkil etdiyi “Bir müəllim manifesti” proqramına Azərbaycan üzrə seçilən 20 müəllimdən biri olmusunuz. Bu nailiyyət sizin üçün nə ifadə edir?

-Bu proqramda iştirak mənim üçün böyük qürur və məsuliyyət idi. Ölkənin müxtəlif bölgələrindən seçilmiş müəllimlərlə bir araya gəlmək və təhsilin gələcəyi ilə bağlı fikir mübadiləsi aparmaq çox dəyərli təcrübə oldu.

-Qazaxıstan, Estoniya və Finlandiyada keçdiyiniz təlim mərhələləri sizə təhsil sistemləri haqqında hansı yeni baxışlar qazandırdı?

-Bu ölkələrdə gördüm ki, təhsilin mərkəzində şagird dayanır. Məqsəd sadəcə qiymət almaq deyil, həyatda lazım olacaq bacarıqları formalaşdırmaqdır.

-Xarici ölkələrin təhsil təcrübəsindən Azərbaycan məktəblərində tətbiq oluna biləcək hansı nümunələri daha faydalı hesab edirsiniz?

-Layihə əsaslı öyrənmə, araşdırma fəaliyyəti və praktik yönümlü dərslər xüsusilə faydalıdır. Şagirdlərin müstəqil düşünmə bacarıqlarını inkişaf etdirmək üçün bu yanaşmaların tətbiqi vacibdir.

-Şagirdlərinizə yalnız ingilis dili deyil, həyat dərsi kimi hansı dəyərləri aşılamağa çalışırsınız?

-Dürüstlük, məsuliyyət, insanlara hörmət və özünəinam. Məncə, yaxşı insan olmaq hər hansı bir dili bilməkdən daha vacibdir.

-Yaddaşınızda xüsusi iz qoyan bir şagird və ya pedaqoji hadisə haqqında danışa bilərsinizmi?

-Bir dəfə çox utancaq və danışmağa çətinlik çəkən şagirdim sinif qarşısında ingilis dilində təqdimat etdi. Təqdimat bitəndə sinif yoldaşlarının alqışı onun üzündə böyük sevinc yaratdı. Bu an mənim üçün unudulmazdır.

-İngiltərədən akkreditasiya olunmuş Beynəlxalq Layihələrin İdarə Edilməsi sertifikatı əldə etmisiniz. Bu istiqamətdə qazandığınız biliklər müəllimlik fəaliyyətinizə necə töhfə verir?

-Bu sertifikat beynəlxalq əməkdaşlıq və layihələrin idarə olunması sahəsində biliklərimi artırdı. Fərqli ölkələrdən olan həmkarlarla daha səmərəli əməkdaşlıq qurmağa və təhsil layihələrində aktiv iştirak etməyə kömək edir.

-Sizcə, dil öyrənmək yalnız ünsiyyət vasitəsidir, yoxsa fərqli mədəniyyətləri anlamağın da açarıdır?

-Dil yalnız ünsiyyət vasitəsi deyil, həm də mədəniyyətə aparan yoldur. Xarici dil öyrənərkən insanlar fərqli düşüncə tərzlərini və həyat fəlsəfələrini də öyrənirlər.

-Xarici dil tədrisində qrammatika, yoxsa ünsiyyət bacarıqları daha vacibdir? Bu sahədə balansı necə qoruyursunuz?

Mənim üçün ünsiyyət bacarıqları daha önəmlidir. Qrammatikanı isə danışıq və praktik fəaliyyətlərin içərisində öyrətməyə çalışıram ki, şagird onu real istifadədə mənimsəsin.

-Bu gün Azərbaycan müəlliminin beynəlxalq təhsil layihələrində iştirak etməsi nə dərəcədə vacibdir?

-Bu, olduqca vacibdir. Müəllim beynəlxalq təcrübə qazandıqca həm özü inkişaf edir, həm də şagirdlərinə daha geniş imkanlar yarada bilir.

-Təcrübəli pedaqoq kimi gənc ingilis dili müəllimlərinə hansı tövsiyələri vermək istərdiniz?

Öz üzərlərində daim işləsinlər, yaradıcılıqdan çəkinməsinlər və şagirdlərlə səmimi münasibət qursunlar. Ən əsası isə uğursuzluqlardan qorxmasınlar.

-Süni intellekt və digər yeni texnologiyaların xarici dil tədrisinə təsiri haqqında fikirləriniz nələrdir?

-Süni intellekt müəllimin işini asanlaşdıran güclü vasitədir. O, fərdi tapşırıqlar hazırlamağa, materialları zənginləşdirməyə və öyrənmə prosesini fərdiləşdirməyə kömək edir. Lakin müəllimin yerini tutması mümkün deyil.

-İngilis dili biliklərinin şagirdlərin gələcək təhsil və karyera imkanlarına təsirini necə qiymətləndirirsiniz?

-İngilis dili bu gün qlobal dünyaya açılan əsas açarlardan biridir. Xarici dil bilən gənclərin həm təhsil, həm də karyera imkanları daha geniş olur.

-Uzun illər ərzində qazandığınız sertifikatlar, uğurlar və təcrübələr müəllim kimi fəaliyyətinizə necə təsir edib?

-Hər uğur yeni məsuliyyət və yeni öyrənmə mərhələsi deməkdir. Bu təcrübələr mənə daha çox öyrənməyin və inkişaf etməyin vacibliyini göstərib.

-Gələcəklə bağlı peşəkar hədəfləriniz və həyata keçirmək istədiyiniz layihələr hansılardır?

Arzum kənd məktəblərində təhsil alan şagirdlərin xarici dil imkanlarını daha da genişləndirmək və regionlararası dil layihələri yaratmaqdır.

-Müəllimlik fəaliyyətinizə nəzər saldıqda, ən böyük qazancınızın nə olduğunu düşünür və gələcəkdə necə xatırlanmaq istərdiniz?

-Ən böyük qazancım şagirdlərimin sevgisi və qazandığım hörmətdir. Gələcəkdə sadəcə dərs deyən müəllim kimi deyil, şagirdlərinin həyatına müsbət təsir göstərən, onlara ingilis dilini və öyrənmə sevgisini aşılayan bir müəllim kimi xatırlanmaq istərdim.
Pərvanə Mehdiyevanın pedaqoji fəaliyyəti göstərir ki, müəllimlik yalnız bilik ötürmək deyil, eyni zamanda, gələcəyi formalaşdırmaq missiyasıdır. O, qazandığı beynəlxalq təcrübəni, müasir tədris yanaşmalarını və peşəsinə olan sevgisini kənd məktəbində təhsil alan şagirdlərin inkişafına yönəldərək müəllim adının məsuliyyətini layiqincə daşıyır.

Dil öyrətməyi bir peşədən daha çox həyat missiyası kimi qəbul edən müsahibimiz üçün əsas məqsəd şagirdlərinə sadəcə xarici dil bilikləri qazandırmaq deyil, onların özünəinamlı, araşdırmaçı və dünyaya açıq fərdlər kimi formalaşmasına dəstək olmaqdır.

Səmimi söhbətə və dəyərli fikirlərinə görə Pərvanə Mehdiyevaya təşəkkür edir, gələcək fəaliyyətində yeni uğurlar, həyata keçirməyi planlaşdırdığı layihələrdə isə müvəffəqiyyətlər arzulayırıq.