Dünyada texnoloji inkişafın sürəti heç vaxt indiki qədər yüksək olmayıb. Süni intellekt artıq yalnız elmi laboratoriyalarda müzakirə olunan gələcəyin texnologiyası deyil. O, iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrinə, dövlət idarəçiliyinə, təhsilə, səhiyyəyə, sənayeyə və gündəlik həyata sürətlə nüfuz edən yeni inkişaf mərhələsinin əsas amillərindən birinə çevrilib.
Belə bir şəraitdə ölkələrin qarşısında mühüm sual dayanır: süni intellekt texnologiyalarından sadəcə istifadə etmək, yoxsa bu texnologiyaların yaradılmasında və inkişafında fəal iştirak etmək?
Azərbaycanın qarşısında duran strateji hədəflərdən biri məhz ikinci istiqamətdə irəliləməkdir.
AZCON Holding şirkətlərindən biri olan Milli Süni İntellekt Mərkəzi (MSİM) bu istiqamətdə mühüm təşəbbüslərdən biri kimi çıxış edir. Mərkəz Azərbaycanda süni intellekt sahəsində tədqiqat və inkişafı təşviq etməklə yanaşı, texnologiyaların tətbiqi vasitəsilə rəqəmsal transformasiyanın sürətləndirilməsini hədəfləyir.
Süni intellekt haqqında danışarkən çox zaman yeni proqramlar, ağıllı sistemlər və avtomatlaşdırılmış həllər ön plana çıxır. Lakin bu sahənin əsl potensialı yalnız texnologiyanın özündə deyil. Əsas məsələ həmin texnologiyanı yaradan, inkişaf etdirən və cəmiyyətin ehtiyaclarına uyğun tətbiq edən insan kapitalının formalaşdırılmasıdır.
MSİM-in missiyasının əsas istiqamətlərindən biri də məhz istedadlı mütəxəssislərin yetişdirilməsidir.
Mərkəzin qarşısında duran məqsəd Azərbaycanda süni intellekt üzrə bilik və bacarıqlara malik yeni nəsil mütəxəssislərin formalaşmasına şərait yaratmaq, qabaqcıl tədqiqatları təşviq etmək və innovativ həllərin hazırlanmasını dəstəkləməkdir.
Bu yanaşma təsadüfi deyil. Çünki hər hansı ölkənin texnoloji gücü yalnız malik olduğu avadanlıq və proqram təminatı ilə deyil, yarada bildiyi bilik, texnologiya və insan kapitalı ilə ölçülür.
MSİM-in fəaliyyət fəlsəfəsinin digər mühüm istiqaməti tədqiqat və inkişafın real nəticələrə çevrilməsidir.
Süni intellekt üzrə elmi araşdırmaların iqtisadi və ictimai ehtiyaclarla əlaqələndirilməsi yeni imkanlar yarada bilər. Burada əsas məqsəd yalnız elmi nəticələr əldə etmək deyil, həmin biliklər əsasında real problemlərin həllinə yönələn innovativ texnologiyalar formalaşdırmaqdır.
Belə yanaşma süni intellektin iqtisadi rifaha və ictimai tərəqqiyə verdiyi töhfəni artırmaq baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Əslində, süni intellektin milli inkişaf modelində rolu da burada özünü göstərir: tədqiqat bilik yaradır, bilik innovasiyaya, innovasiya isə iqtisadi və ictimai dəyərə çevrilir.
MSİM-in vizyonu yalnız daxili ehtiyaclarla məhdudlaşmır. Mərkəz 2030-cu ilə qədər Azərbaycanın Qafqaz və Mərkəzi Asiyanın aparıcı süni intellekt mərkəzinə çevrilməsinə töhfə verməyi hədəfləyir.
Bu hədəf Azərbaycanın coğrafi mövqeyi ilə yanaşı, onun Şərqlə Qərb arasında formalaşmış əlaqələrini də yeni texnoloji müstəviyə daşımaq imkanını ortaya qoyur.
Qlobal süni intellekt ekosistemində etibarlı tərəfdaş və körpü rolunun gücləndirilməsi Azərbaycan üçün yalnız texnoloji deyil, həm də iqtisadi və beynəlxalq əməkdaşlıq baxımından yeni imkanlar yarada bilər.
Bu baxımdan süni intellekt sahəsində regional mərkəz olmaq ideyası təkcə texnologiya istehsalı ilə bağlı deyil. Bu, eyni zamanda bilik mübadiləsi, mütəxəssis əməkdaşlığı, elmi tərəfdaşlıqlar və innovasiya əlaqələrinin genişləndirilməsi deməkdir.
Texnologiyanın inkişafı ilə bağlı mühüm məsələlərdən biri də onun hansı prinsiplər əsasında qurulmasıdır.
MSİM-in vizyonunda süni intellektin etik prinsiplər əsasında inkişaf etdirilməsi xüsusi yer tutur. Bu yanaşma texnoloji tərəqqinin milli-mədəni irslə uzlaşdırılmasını və süni intellekt innovasiyalarının cəmiyyətin bütün təbəqələrinin faydalana biləcəyi imkanlara çevrilməsini nəzərdə tutur.
Başqa sözlə, məqsəd texnologiyanı insanın və cəmiyyətin inkişafına xidmət edən vasitəyə çevirməkdir.
İnklüziv rəqəmsal gələcək ideyası da məhz bu məntiqə əsaslanır. Süni intellektin yaratdığı imkanlardan yalnız müəyyən bir qrupun deyil, bütövlükdə cəmiyyətin faydalanması texnoloji inkişafın sosial dəyərini artırır.
Süni intellekt sahəsində uğur qazanmağın əsas şərtlərindən biri insan kapitalına davamlı investisiyadır. Bu səbəbdən MSİM peşəkar inkişaf və karyera imkanlarını da fəaliyyətinin mühüm istiqamətlərindən biri kimi təqdim edir.
Mərkəzdə çalışan mütəxəssislərin qabaqcıl layihələrdə iştirakı, müxtəlif bilik və təcrübələrin bir araya gətirilməsi yeni ideyaların meydana çıxmasına şərait yarada bilər.
Xüsusilə gənc mütəxəssislər üçün belə mühit onların nəzəri biliklərini praktiki təcrübə ilə birləşdirməsi, yeni texnologiyalar üzərində işləməsi və gələcəyin peşələrinə hazırlaşması baxımından əhəmiyyətlidir.
Süni intellekt artıq dünya iqtisadiyyatında rəqabət üstünlüyünün mühüm elementlərindən birinə çevrilir. Bu reallıq Azərbaycan üçün də yeni imkanlarla yanaşı, yeni məsuliyyətlər yaradır.
Milli Süni İntellekt Mərkəzinin fəaliyyəti bu kontekstdə daha geniş məna kəsb edir. Burada söhbət yalnız süni intellekt layihələrinin hazırlanmasından getmir. Söhbət Azərbaycanda tədqiqat, insan kapitalı, innovasiya və texnologiyanın bir-birini tamamladığı yeni ekosistemin formalaşdırılmasından gedir.
Bu yolun uğuru isə yalnız bir qurumun fəaliyyəti ilə deyil, elm, təhsil, biznes, dövlət və cəmiyyət arasında əməkdaşlığın gücləndirilməsi ilə mümkün olacaq.
Azərbaycanın süni intellekt sahəsində qarşısında böyük imkanlar var. Bu imkanların reallığa çevrilməsi üçün isə ideya ilə yanaşı, bilik, istedad, tədqiqat və ardıcıl fəaliyyət tələb olunur.
MSİM-in qarşıya qoyduğu 2030 vizyonu da məhz bu baxışın ifadəsidir: Azərbaycanın süni intellektdən istifadə edən deyil, süni intellekt sahəsində bilik və innovasiya yaradan ölkələr sırasında mövqeyini möhkəmləndirmək.
Gələcəyin texnologiyası artıq uzaq perspektiv deyil. O, bu gün formalaşır. Azərbaycanın həmin gələcəyin hansı yerində dayanacağı isə bu gündən atılan addımlardan asılıdır.
Milli Süni İntellekt Mərkəzinin əsas hədəfi də məhz bu gələcəyin qurulmasında iştirak etməkdir.
"Fitch": SOCAR-ın İtaliyanın IP şirkətinə yiyələnməsi onun beynəlxalq biznes mövqeyini gücləndirəcək
Agentlik: Ödəniş sistemlərini təqlid edən altı sayt və onları yayan hesablar aşkarlanıb
