Ekspert: “Yaşıl” və “Qırmızı” xətlərin ayrılması Bakı metrosunun gələcək inkişaf strategiyasının əsas mərhələlərindən biri olmaqla yanaşı, paytaxtın ictimai nəqliyyat sisteminin daha çevik, təhlükəsiz və dayanıqlı fəaliyyətinə xidmət edəcək

Bakı Metropolitenində uzun illərdir gözlənilən ən mühüm infrastruktur layihələrindən biri artıq icra mərhələsinə keçir. Avqustun 15-dən etibarən "Qırmızı" və "Yaşıl" xətlərin ayrılması layihəsinin əsas hissəsi başlayacaq. Layihənin mərkəzində isə "Nizami" və "Cəfər Cabbarlı" stansiyalarını birləşdirəcək iki yeni tunelin tikintisi dayanır.

Hazırda Bakı metrosunun əsas problemlərindən biri "28 May" stansiyasında iki müxtəlif xəttin eyni infrastrukturdan istifadə etməsidir. Bu isə qatarların hərəkət intervalını artırır, pik saatlarda sıxlığın yaranmasına səbəb olur və metro şəbəkəsinin inkişaf imkanlarını məhdudlaşdırır. Yeni layihənin məqsədi məhz bu bottleneck-i aradan qaldırmaq, hər iki xətti tam müstəqil işləyən sistemə çevirməkdir.

Məlumata görə, layihə çərçivəsində metronun “Nizami”–“28 May” stansiyaları istiqamətindəki mövcud tunel istismardan çıxarılacaq və konstruktiv baxımdan ləğv ediləcək. Onun əvəzinə “Nizami”–“Cəfər Cabbarlı” stansiyaları arasında uzunluğu təxminən 200 metr olan iki yeni tunel inşa ediləcək. Tikintinin 10-11 ay ərzində başa çatdırılması planlaşdırılır. Bununla belə, işlərin aparıldığı ərazinin hidrogeoloji xüsusiyyətləri tikinti müddətinə təsir edə bilər. Əgər zəmin gözlənildiyindən daha əlverişli olarsa, layihənin nəzərdə tutulan vaxtdan əvvəl tamamlanması da mümkündür.

Ərazinin mürəkkəb geoloji quruluşu layihənin ən həssas məqamlarından hesab olunur. "28 May" stansiyasının yerləşdiyi hissə yeraltı suların və müxtəlif geoloji qatların sıx olduğu zonalardan biridir. Belə şəraitdə tunel tikintisi daha yüksək mühəndislik həlləri, əlavə təhlükəsizlik tədbirləri və davamlı monitorinq tələb edir. Məhz buna görə tikinti müddəti ehtiyat nəzərə alınmaqla hesablanıb.

Sərnişinləri qarşıdakı aylarda hansı dəyişikliklər gözləyir?

Layihənin icrası dövründə sərnişinlər üçün müəyyən dəyişikliklər tətbiq ediləcək. Tikinti müddətində "Yaşıl xətt" üzrə qatarlar yalnız "Dərnəgül"–"Nizami" marşrutu üzrə hərəkət edəcək. "Nizami" ilə "28 May" arasında qatarların hərəkəti tam dayandırılacaq. Buna baxmayaraq, "Qırmızı xətt" üzrə hərəkət əvvəlki qaydada davam edəcək və "İçərişəhər"–"Həzi Aslanov" istiqamətində qatarların işində dəyişiklik olmayacaq. "28 May" stansiyası da sərnişinlərin istifadəsinə açıq qalacaq.

Layihə başa çatdıqdan sonra isə metro şəbəkəsində yeni hərəkət sxemi tətbiq ediləcək. "Yaşıl xətt" üzrə qatarlar "Dərnəgül"–"Nizami"–"Cəfər Cabbarlı"–"Xətai" marşrutu ilə hərəkət edəcək. Xətlər arasında keçid isə "28 May" və "Cəfər Cabbarlı" stansiyalarını birləşdirən piyada keçidləri vasitəsilə həyata keçiriləcək. Artan sərnişin axını nəzərə alınaraq əlavə yeraltı keçidin də tikilməsi planlaşdırılır.

Bu dəyişikliklər ilk baxışdan yalnız marşrutların yenilənməsi kimi görünsə də, əslində Bakı metrosunun gələcək inkişafı üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Hazırkı sistemdə iki xətt bir-birindən asılı işlədiyi üçün bir istiqamətdə yaranan gecikmə digər xəttə də təsir göstərir. Xətlər ayrıldıqdan sonra isə hər iki istiqamət müstəqil idarə olunacaq ki, bu da qatarların daha sabit qrafiklə işləməsinə imkan verəcək.

Yeni infrastruktur daha sıx qatar qrafikinə imkan yaradacaq

Layihənin növbəti mərhələləri də məhz bu məqsədə xidmət edir. "İçərişəhər" stansiyasının arxasında dönmə kamerasının tikilməsi, həmçinin "Xətai" stansiyasından sonrakı istiqamətdə inşa olunacaq yeni stansiyalar yaxınlığında analoji infrastrukturun yaradılması qatarların daha çevik dövr etməsinə şərait yaradacaq. Bu isə xətt üzrə qatarların sayının artırılmasına və intervalların qısaldılmasına imkan verəcək.

Nəticədə sərnişinlər pik saatlarda platformalarda daha az gözləyəcək, sıxlıq azalacaq və metro şəbəkəsinin buraxıcılıq qabiliyyəti yüksələcək. Bundan əlavə, gələcəkdə yeni stansiyaların istifadəyə verilməsi də mövcud xətlərin müstəqil fəaliyyət göstərməsi sayəsində daha rahat inteqrasiya olunacaq.

Beləliklə, avqustun 15-də başlanacaq tikinti işləri təkcə iki yeni tunelin inşası deyil, Bakı Metropoliteninin uzunmüddətli inkişaf strategiyasının əsas mərhələlərindən biridir. Layihə müvəqqəti narahatlıqlar yaratsa da, tamamlandıqdan sonra qatarların hərəkətinin optimallaşdırılması, intervalların azaldılması, sərnişin sıxlığının minimuma endirilməsi və metro şəbəkəsinin gələcək genişlənməsi üçün mühüm texniki baza formalaşdıracaq. Uzun illərdir "28 May" qovşağında mövcud olan infrastruktur məhdudiyyətinin aradan qaldırılması isə paytaxtın ən böyük ictimai nəqliyyat sisteminin daha dayanıqlı və səmərəli fəaliyyətinə imkan verəcək.

Metro xəritəsinin genişlənməsi üçün yeni imkan yaranır

Nəqliyyat eksperti Eldəniz Cəfərov “İki sahil”ə açıqlamasında bildirdi ki, Bakı metrosunda "Yaşıl" və "Qırmızı" xətlərin ayrılması sərnişin sıxlığının azaldılması istiqamətində atılan ən mühüm addımlardan biridir. Onun sözlərinə görə, hazırda hər iki xəttin "28 May" stansiyasında kəsişməsi qatarların hərəkət intervalına mənfi təsir göstərir və bir istiqamətdə yaranan yüklənmə digər xəttin fəaliyyətində də gecikmələrə səbəb olur.

Ekspertin fikrincə, xətlərin ayrılması nəticəsində hər iki xətt müstəqil fəaliyyət göstərəcək. Bu isə qatarların hərəkət tezliyinin artmasına, gözləmə müddətinin azalmasına və metro sisteminin etibarlılığının yüksəlməsinə şərait yaradacaq. Nəticədə sərnişinlərin daha rahat, təhlükəsiz və fasiləsiz hərəkəti təmin olunacaq.

E. Cəfərov qeyd etdi  ki, bu layihə Bakı metrosunun gələcək inkişafı üçün yeni mərhələnin əsasını qoyur. Onun sözlərinə görə, xətlərin ayrılması yeni stansiyaların və istiqamətlərin tikintisini texniki baxımdan daha səmərəli həyata keçirməyə, eyni zamanda metro şəbəkəsinin buraxıcılıq qabiliyyətini artırmağa imkan verəcək. "Hesab edirəm ki, bu dəyişiklik gələcəkdə metro şəbəkəsinin genişləndirilməsi prosesini də sürətləndirəcək. Bu addımdan sonra “Yaşıl xətt”in müstəqil şəkildə Ağ Şəhər, Əhmədli və Həzi Aslanov istiqamətində uzadılması, həmçinin yeni depoların və stansiyaların daha səmərəli istismarı üçün əlverişli şərait yaranacaq".

Nigar Orucova, "İki sahil"