Politoloq: Milli maraqlara söykənən ardıcıl xarici siyasət ölkəni beynəlxalq müstəvidə etibarlı tərəfdaş kimi möhkəmləndirib
Beynəlxalq münasibətlər sistemində son illər müşahidə olunan dəyişikliklər Cənubi Qafqazı yenidən böyük güclərin diqqət mərkəzinə çevirib. Regionda hərbi qarşıdurma mərhələsinin geridə qalması, yeni nəqliyyat və enerji marşrutlarının formalaşması, eləcə də iqtisadi əməkdaşlığın genişlənməsi geosiyasi prioritetləri də dəyişdirir. Bu şəraitdə dövlətlərin diplomatik fəallığı artıq yalnız ikitərəfli münasibətlərin inkişafı ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda, regional təhlükəsizlik arxitekturasının gələcək konturlarını müəyyənləşdirən əsas amillərdən birinə çevrilir.
Məhz belə bir mərhələdə Prezident İlham Əliyevin ötən il avqustun 8–9-da ABŞ-a səfəri və Vaşinqtonda keçirilən yüksək səviyyəli görüşlər Azərbaycanın xarici siyasət kursunun beynəlxalq müstəvidə yeni mərhələyə keçdiyini nümayiş etdirdi. Səfər çərçivəsində aparılan müzakirələr yalnız Azərbaycan-ABŞ əməkdaşlığının perspektivlərini deyil, həm də Cənubi Qafqazda sülh gündəliyinin beynəlxalq dəstək qazanması baxımından diqqət çəkən siyasi mesajlar verdi. Xüsusilə Azərbaycan-Ermənistan sülh müqaviləsinin paraflanması regionun gələcək inkişaf trayektoriyasına təsir göstərə biləcək mühüm hadisələrdən biri kimi qiymətləndirilir.
Bəs Vaşinqtonda əldə olunan nəticələr Azərbaycan diplomatiyasının hansı yeni imkanlarını ortaya çıxardı? ABŞ-la dialoqda formalaşan yeni dinamika regionun geosiyasi balansına necə təsir göstərə bilər və bu proses Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyini hansı istiqamətdə gücləndirir?
Politoloq Yusif Bağırzadə “İki sahil”ə açıqlamasında bildirdi ki, Prezident İlham Əliyevin ötən il avqustun 8–9-da ABŞ-a səfəri Azərbaycanın xarici siyasətində mühüm diplomatik mərhələlərdən biri kimi yadda qaldı. Bu səfər həm ikitərəfli münasibətlərin inkişafı baxımından, həm də Cənubi Qafqazda uzunmüddətli sabitliyin təmin olunmasına yönəlmiş təşəbbüslərin beynəlxalq dəstək qazanması baxımından diqqət çəkdi. Xüsusilə Azərbaycan-Ermənistan sülh müqaviləsinin paraflanması regionun gələcək siyasi arxitekturasına təsir göstərə biləcək ən mühüm hadisələrdən biri kimi qiymətləndirilir.
ABŞ-Azərbaycan tərəfdaşlığı regional gündəmi yenidən formalaşdırır
Son illərdə Cənubi Qafqazda baş verən proseslər göstərir ki, region yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyub. Əgər əvvəlki dövrdə əsas gündəmi təhlükəsizlik riskləri və münaqişə təşkil edirdisə, hazırda kommunikasiyaların açılması, iqtisadi inteqrasiya və dayanıqlı sülh məsələləri ön plana çıxır. Vaşinqtonda əldə olunan nəticələr də məhz bu transformasiyanın mühüm tərkib hissəsi kimi dəyərləndirilə bilər. Bu, eyni zamanda, beynəlxalq aktorların Cənubi Qafqaza yanaşmasında yeni yanaşmaların formalaşdığını göstərən əlamətlərdən biridir.
Diplomatik uğurlar ardıcıl siyasətin nəticəsidir
Bu proses fonunda Azərbaycan-ABŞ münasibətlərində müşahidə olunan fəallaşma xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat marşrutlarının inkişafı, regional sabitlik və iqtisadi əməkdaşlıq iki ölkə arasında dialoqun əsas istiqamətlərinə çevrilib. Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyinə verdiyi töhfə, Orta Dəhlizin inkişafında oynadığı rol və Şərqlə Qərb arasında etibarlı tərəfdaş kimi mövqeyi Vaşinqtonun Cənubi Qafqaza baxışında Bakının strateji əhəmiyyətini daha da artırıb.
Əldə olunan nəticələrin əsasında isə Azərbaycanın son illər həyata keçirdiyi ardıcıl və praqmatik xarici siyasət dayanır. Rəsmi Bakı milli maraqları əsas götürərək müxtəlif güc mərkəzləri ilə balanslı münasibətlər qurmağa nail olub. Beynəlxalq hüququn prinsiplərinə söykənən bu siyasət Azərbaycanın həm regional, həm də qlobal platformalarda etibarlı tərəfdaş kimi qəbul edilməsini daha da möhkəmləndirib.
Sülh sazişinə aparan yol təsadüfi formalaşmayıb
Azərbaycan-Ermənistan sülh müqaviləsinin paraflanması da təsadüfi hadisə deyil. Bu mərhələyə aparan yol uzun illər davam edən diplomatik fəaliyyətin, intensiv danışıqların və Azərbaycanın irəli sürdüyü hüquqi-siyasi təşəbbüslərin nəticəsi kimi formalaşıb. Xüsusilə Azərbaycanın təqdim etdiyi baza prinsipləri sülh danışıqlarının istiqamətini müəyyən edən əsas çərçivələrdən birinə çevrilib və tərəflər arasında razılaşma prosesinin əsasını təşkil edib.
Digər mühüm məqam ondan ibarətdir ki, regionda yaranan yeni geosiyasi reallıq iqtisadi əməkdaşlığı təhlükəsizlik siyasətinin ayrılmaz elementi kimi ön plana çıxarır. Nəqliyyat-kommunikasiya xətlərinin bərpası, Orta Dəhlizin genişləndirilməsi, enerji layihələrinin inkişafı və qarşılıqlı iqtisadi asılılığın gücləndirilməsi uzunmüddətli sabitlik üçün əlavə təminatlar yarada bilər. Bu baxımdan Azərbaycan irəli sürülən təşəbbüslərin praktik həyata keçirilməsi üçün zəruri siyasi iradəyə, iqtisadi potensiala və regional nüfuza malik aktor kimi çıxış edir.
Vaşinqton görüşü Azərbaycanın uğurlu diplomatik xəttini bir daha təsdiqlədi
Bütövlükdə, Prezident İlham Əliyevin Vaşinqtona səfəri və həmin səfər çərçivəsində əldə olunan nəticələr Azərbaycan diplomatiyasının son illərdə formalaşdırdığı strateji xəttin məntiqi davamı kimi qiymətləndirilə bilər. Bu proses bir daha göstərdi ki, milli maraqlara söykənən ardıcıl xarici siyasət, çevik diplomatik fəaliyyət və regional əməkdaşlığa əsaslanan təşəbbüslər Cənubi Qafqazda yeni geosiyasi reallıqların möhkəmlənməsinə, uzunmüddətli sülh və sabitlik perspektivlərinin güclənməsinə mühüm töhfə verir.
Nigar Orucova, "İki sahil"
