Sentyabrın 22-də Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə keçirilən müşavirədə dövlət başçısının səsləndirdiyi fikirlər ölkənin iqtisadi inkişaf strategiyasında yeni bir mərhələnin başlanğıcını göstərir. "Azərbaycan Respublikasında 2027-2030-cu illərdə dağ-mədən (metal filizləri) və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair Dövlət Proqramı"na həsr olunmuş bu tədbirdə Prezident ölkənin qeyri-neft sektorunun genişləndirilməsi istiqamətində atılan addımların əsaslarını izah edib və bu sahənin gələcək inkişaf perspektivlərini ictimaiyyətlə bölüşüb.

Dövlət başçısı çıxışında ilk növbədə ölkənin son iyirmi ildə əldə etdiyi enerji müstəqilliyinə diqqət çəkib. Bir zamanlar xaricdən həm təbii qaz, həm də elektrik enerjisi idxal etməyə məcbur olan Azərbaycanın imkanları o dövrdə olduqca məhdud idi. Bu gün isə vəziyyət kökündən dəyişib: ölkəmizdə qazlaşmanın səviyyəsi 96 faizə çatıb və Azərbaycan 25 milyard kubmetrdən çox qazı xarici bazarlara ixrac edir. Daxili tələbatın bu rəqəmdən dəfələrlə aşağı olması onu göstərir ki, ölkə artıq təkcə öz enerji təhlükəsizliyini təmin etməklə kifayətlənmir, həm də beynəlxalq enerji tərəfdaşlığında mühüm rol oynayır. Elektrik enerjisi istehsalı sahəsində də bütün əsas məsələlər həll edilib və bu gün ölkədə kifayət qədər böyük ehtiyat generasiya gücləri formalaşıb. Prezidentin vurğuladığı kimi, məhz bu sabit enerji bazası dağ-mədən və metallurgiya kimi enerjitutumlu sənaye sahələrinin inkişafı üçün etibarlı zəmin yaradır, çünki filiz emalı və metallurgiya istehsalı böyük həcmdə elektrik enerjisi tələb edir.

Müşavirədə diqqətə çatdırılan digər mühüm məsələ Ermənistanın işğal illərində Azərbaycan torpaqlarına vurduğu ekoloji ziyanla bağlı olub. Kəlbəcər, Laçın və Zəngilan rayonlarında işğal dövründə təxminən 60 min hektar meşə fondunun Ermənistan dövləti tərəfindən məhv edildiyi bir daha xatırladılıb. Bu faktlar təkcə tarixi ədalətsizliyin sübutu deyil, həm də bərpa və yaşıllaşdırma işlərinin bugünkü zəruriliyini əsaslandıran arqumentlərdir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpası prosesində təbii ehtiyatlardan səmərəli və məsuliyyətli istifadə, dağıdılmış ekosistemlərin bərpası dövlətin diqqət mərkəzində saxladığı istiqamətlərdən biri kimi çıxış edir. Eyni zamanda, bu bölgələrin təkcə aqrar deyil, həm də sənaye potensialının reallaşdırılması yeni Dövlət Proqramının prioritet hədəflərindən birini təşkil edir, belə ki, sənədin icrası nəticəsində yaradılacaq minlərlə yeni iş yerinin əhəmiyyətli hissəsi məhz Qarabağ və Şərqi Zəngəzur ərazilərində formalaşacaq.

Dağ-mədən sənayesinin konkret perspektivlərindən danışarkən Prezident Avropa qitəsinin ən böyük yataqlarından sayılan "Filizçay" polimetal yatağını xüsusi qeyd edib. Balakən rayonunda yerləşən bu yataq təkcə region üçün deyil, bütün qitə miqyasında ən perspektivli kolçedan-polimetal filiz obyektlərindən biri hesab olunur və qızıl, gümüş, mis, sink və qurğuşun kimi qiymətli metalların böyük ehtiyatlarını özündə cəmləşdirir. Yatağın istismara hazırlanması istiqamətində davam edən işlər ölkənin xammal bazasının genişləndirilməsi və emal zəncirinin tam qurulması baxımından mühüm addım kimi dəyərləndirilir. Bu, təkcə çıxarılan xammalın ixracı ilə kifayətlənməyib, son məhsula qədər tam istehsal zəncirinin ölkə daxilində formalaşdırılması hədəfinə xidmət edir ki, bu da əlavə dəyərin, məşğulluğun və büdcə gəlirlərinin artırılması deməkdir.

Dövlət başçısı çıxışının yekun hissəsində proqramın icrasına dövlətin yanaşmasını konkret şəkildə ifadə edib: hökumət ölkə iqtisadiyyatına real səmərə verə biləcək mexanizmlərin tətbiqi üçün maksimum səy göstərir. Bu yanaşma təkcə bəyannamə xarakteri daşımır — proqram çərçivəsində 2030-cu ilə qədər sektorun ümumi daxili məhsula töhfəsinin əhəmiyyətli dərəcədə artırılması, illik ixrac potensialının bir neçə dəfə yüksəldilməsi və bu məqsədlər üçün milyardlarla manat həcmində investisiyaların cəlb edilməsi nəzərdə tutulur. Nazirlər Kabinetinə tapşırılan əlaqələndirmə funksiyası, illik hesabatlılıq mexanizmi və icranın müstəqil monitorinqi proqramın formal sənəd olaraq qalmayıb real nəticələr verməsini təmin etməyə yönəlib.

Beləliklə, müşavirədə səslənən fikirlər Azərbaycanın neft-qaz asılılığından uzaqlaşaraq, çoxşaxəli və dayanıqlı iqtisadi model qurmaq istiqamətindəki ardıcıl siyasətinin davamı kimi qiymətləndirilə bilər. Enerji təhlükəsizliyi baxımından əldə olunmuş nailiyyətlər, işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası zərurəti, "Filizçay" kimi nəhəng yataqların istismara hazırlanması və dövlətin mexanizmlər üzərindən real nəticə əldə etmək iradəsi — bütün bunlar bir araya gələrək ölkənin dağ-mədən və metallurgiya sənayesini yeni iqtisadi artım mərhələsinin əsas dayaqlarından birinə çevirmək hədəfini formalaşdırır.

Vasif Səfiyarov,

YAP Sumqayıt şəhər təşkilatının məsləhətçisi